Basketbol sahası ölçüleri (FIBA, NBA, yarım saha ve 3×3)
Aşağıdaki ölçüler, hem profesyonel (FIBA/NBA) hem de antrenman/özel kullanım sahaları için temel boyutları özetler.
1. FIBA tam saha ölçüleri
Oyun alanı (zemin çizgileri içi)
- Uzunluk: 28 m (≈ 91,9 ft)
- Genişlik: 15 m (≈ 49,2 ft)
Koşu mesafesi (saha çevresi boşluk)
- Profesyonel seviye (FIBA/BSL): en az 2,05 m çevresel boşluk önerilir.
- Topluluk / kulüp düzeyi: en az 1,05 m boşluk önerilir.
Bu boşluklar, saha çizgilerinin dışından tribün, duvar, reklam panosu vb. sabit engellere kadar olan minimum mesafedir.
1.1. Üç sayı çizgisi (FIBA)
- Çember merkezinden yayılan mesafe (tepe noktası): 6,75 m
- Kenar/köşe mesafesi (çember merkezinden): 6,60 m
- Ölçüm noktası: çemberin merkezi esas alınır.
1.2. Serbest atış çizgisi (FIBA)
- Serbest atış çizgisinin, pota tahtasının ön yüzeyine uzaklığı: 4,60 m (≈ 15,09 ft)
- Serbest atış çizgisi, taban çizgisine (baseline) yaklaşık 5,80 m mesafededir (28 m toplam uzunluk içinde, pota yerleşimine bağlı olarak hesaplanır).
1.3. Potanın ve çemberin temel ölçüleri (FIBA/NBA ortak)
- Çember yüksekliği (zeminden çember üst kenarına): 3,05 m (10 ft)
- Çember çapı (iç çap): 45 cm
- Pota tahtası (backboard) boyutu: yaklaşık 1,80 m genişlik x 1,05 m yükseklik
- Pota tahtasının alt kenarı yerden: 2,90 m
- Pota tahtasının orta noktası, taban çizgisinin içinden 1,20 m içeriye denk gelecek şekilde konumlandırılır (FIBA standardı).
Not: Türkiye Basketbol Süper Ligi (BSL) de FIBA saha ölçülerini kullanır.
2. NBA tam saha ölçüleri
NBA sahası, FIBA sahasından biraz daha büyüktür.
Oyun alanı (zemin çizgileri içi)
- Uzunluk: 94 ft (≈ 28,65 m)
- Genişlik: 50 ft (≈ 15,24 m)
2.1. Üç sayı çizgisi (NBA)
- Tepe noktası (çember merkezinden): 23 ft 9 in (≈ 7,24 m)
- Köşe mesafesi (çember merkezinden): 22 ft (≈ 6,71 m)
2.2. Serbest atış çizgisi (NBA)
- Pota tahtasının ön yüzeyinden serbest atış çizgisine: 15 ft (≈ 4,57 m)
Çember yüksekliği, çember çapı ve pota tahtası ölçüleri NBA’de de FIBA ile aynıdır.
3. Yarım saha basketbol sahası ölçüleri
Yarım sahalar, çizgi ölçüleri bakımından tam sahanın birebir aynısını kullanır; fark, yalnızca sahanın uzunluğunun kısaltılması ve tek pota bulunmasıdır.
3.1. Standart yarım saha (FIBA tam sahanın yarısı)
Oyun alanı (teorik tam yarım saha)
- Uzunluk: 14 m (28 m’nin yarısı)
- Genişlik: 15 m
Ancak pratikte:
- Özel yapım yarım sahalar çoğunlukla 14 m’den daha kısa tasarlanır.
- Faul çizgisi, üç sayı yayı, kısıtlanmış alan (boyalı alan) gibi tüm çizgi ölçüleri tam saha ile aynıdır.
- Sadece orta saha çizgisi ve karşı pota tarafındaki alan bulunmaz.
3.2. 3×3 basketbol için yarım saha farkları
Resmi 3×3 basketbol sahası, FIBA tam sahanın yarısı mantığıyla başlar ancak bazı önemli farklar vardır:
- Saha boyutu (3×3):
- Uzunluk: 15 m
- Genişlik: 11 m
- Serbest atış yayı yoktur. Serbest atışlar, serbest atış çizgisinden düz bir çizgi üzerinden kullanılır.
- Kısıtlanmış alan (boyalı alan): taban çizgisinden 11 m mesafeye kadar işaretlenir (3×3 formatına özgü düzenleme).
- Üç sayı çizgisi, klasik basketboldaki üç sayı yayına benzer şekilde, çember merkezinden 6,75 m uzaklıkta bir yaydır (FIBA 3×3 standardı).
4. Basketbol anahtar sahası (key court) ölçüleri
“Anahtar sahası”, yalnızca pota çevresindeki anahtar (key / boyalı alan) ve serbest atış antrenmanına odaklanan küçük saha tipidir.
4.1. FIBA’ya göre anahtar (boyalı alan) ölçüleri
- Genişlik: 4,90 m
- Uzunluk: en az 4,60 m (serbest atış çizgisine kadar olan mesafe)
- Bu alan, pota altındaki dikdörtgen boyalı bölgeyi ifade eder.
Anahtar sahası planlarken:
- Pota direğinin/ayak izinin, boyalı alanın içine veya dışına taşma durumunu hesaba katmanız gerekir.
- Güvenli atış ve ribaunt alanı için, potanın arkasında ve yanlarında ek boşluk bırakılmalıdır.
4.2. Küçük anahtar sahası örneği (OnCourt referansı)
OnCourt’un verdiği örnek ölçüler üzerinden tipik bir anahtar sahası:
- En küçük anahtar sahası: 5,28 m x 7,33 m
- Bu ölçü, 4,60 m’lik faul çizgisinden rahatça atış yapmaya yetecek alan sağlar.
- Serbest atış, kısa mesafe şut ve layup antrenmanı için uygundur.
- 3 sayı yayı üzerinden de şut çalışmak isterseniz:
- Sahanın uzunluğunun en az 9,38 m’ye çıkarılması gerekir.
- Bu, üç sayı yayının bir bölümünden (tam yay olmasa bile) şut atabilmek için minimum alanı sağlar.
5. Özet tablo (FIBA & NBA tam saha)
| Özellik | FIBA Tam Saha | NBA Tam Saha |
|---|---|---|
| Oyun alanı uzunluğu | 28 m (≈ 91,9 ft) | 94 ft (≈ 28,65 m) |
| Oyun alanı genişliği | 15 m (≈ 49,2 ft) | 50 ft (≈ 15,24 m) |
| Üç sayı çizgisi – tepe | 6,75 m | 23 ft 9 in (≈ 7,24 m) |
| Üç sayı çizgisi – köşe | 6,60 m | 22 ft (≈ 6,71 m) |
| Serbest atış çizgisi mesafesi | 4,60 m (≈ 15,09 ft) | 15 ft (≈ 4,57 m) |
| Çember yüksekliği | 3,05 m (10 ft) | 3,05 m (10 ft) |
| Boyalı alan (key) genişliği | 4,90 m | 16 ft (≈ 4,88 m) |
Bu ölçüleri kullanarak, ister ev tipi yarım saha, ister okul salonu, ister profesyonel kulüp tesisi olsun, tasarımınızın FIBA ve/veya NBA standartlarına uygunluğunu kolayca kontrol edebilirsiniz.